Centrum ESA powstanie w Warszawie. Polska zwiększa rolę w europejskim kosmosie

ESA otwiera centrum technologiczne w Warszawie

Europejska Agencja Kosmiczna zdecydowała o utworzeniu nowego centrum technologicznego w Warszawie. Będzie to pierwszy taki ośrodek poza gronem państw założycielskich agencji. W praktyce oznacza to, że Polska dołącza do grupy krajów, w których ESA prowadzi stałą, sformalizowaną obecność instytucjonalną. Premier Donald Tusk poinformował, że jest to również pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który uzyskał taką pozycję. Obecnie placówki ESA działają w Niemczech w dwóch lokalizacjach, a także w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii.

Nowy ośrodek ma wzmacniać europejskie zdolności w obszarach związanych z bezpieczeństwem, technologiami i reagowaniem na kryzysy. Według przekazanych informacji centrum będzie rozwijać technologie o podwójnym zastosowaniu, czyli takie, które mogą służyć zarówno celom cywilnym, jak i wojskowym. W praktyce może to oznaczać rozwiązania przydatne w infrastrukturze, monitoringu, łączności, analizie danych oraz w systemach wspierających służby i administrację. Ośrodek ma też wspierać innowacje i narzędzia służące zarządzaniu kryzysowemu.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

Premier podkreślił też, że Polska ma dziś pełnić rolę integratora europejskich działań w dziedzinie technologii kosmicznych. Z jego wypowiedzi wynika, że chodzi nie tylko o udział w projektach ESA, ale także o budowanie pozycji Europy wobec Stanów Zjednoczonych i Chin. W tle jest rywalizacja o rozwój narzędzi do eksploracji kosmosu, przetwarzania danych satelitarnych i zastosowań dla gospodarki oraz bezpieczeństwa. Dla mieszkańców oznacza to rozwój kompetencji, firm i miejsc pracy w sektorze zaawansowanych technologii.

Bezpieczeństwo, suwerenność i technologie podwójnego zastosowania

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher zaznaczył, że sukcesy Polski w kosmosie są jednocześnie sukcesami Europy. Wskazał też na ścisły związek między przemysłem kosmicznym a obronnym. Według niego jednego obszaru nie da się skutecznie rozwijać bez drugiego. To ważne, ponieważ nowe centrum w Warszawie ma działać właśnie na styku tych dwóch sektorów.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Centrum ma koncentrować się na zwiększaniu zdolności Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach. W praktyce oznacza to rozwój rozwiązań opartych na danych satelitarnych, automatyzacji i systemach wspierających decyzje administracyjne oraz służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo. Tego typu technologie mogą być wykorzystywane przy powodzi, awariach infrastruktury, zdarzeniach pogodowych, zakłóceniach łańcuchów dostaw czy problemach z łącznością. Dla obywateli najważniejsze jest to, że takie systemy mają służyć szybszej reakcji państwa i lepszej ochronie usług publicznych.

Rząd wskazuje również na znaczenie suwerenności technologicznej Europy. W ocenie premiera kontynent nie powinien pozostawać z tyłu wobec amerykańskich i chińskich zdolności kosmicznych. Z punktu widzenia gospodarki i bezpieczeństwa chodzi o dostęp do własnych technologii, danych i infrastruktury. To ma znaczenie także dla samorządów, uczelni, firm i instytucji, które mogą korzystać z nowych programów i współpracy z sektorem kosmicznym.

Rekordowe pieniądze na polski sektor kosmiczny

Powstaniu centrum ESA towarzyszą zwiększone nakłady państwa na rozwój krajowego sektora kosmicznego. W latach 2023–2025 Polska dziesięciokrotnie zwiększyła składkę do Agencji. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Programy opcjonalne obejmują między innymi rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę. To obszary, które mogą przełożyć się na nowe usługi dla administracji, transportu, rolnictwa, energetyki i biznesu.

Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański zwrócił uwagę na zwrot z inwestycji w sektor kosmiczny. Według niego każde zainwestowane euro może wrócić sześć- albo siedmiokrotnie. W praktyce takie wyliczenie ma uzasadniać dalsze finansowanie branży, która wymaga zaawansowanych kompetencji, ale daje też efekt w innych gałęziach gospodarki. Dla zwykłych odbiorców może to oznaczać rozwój usług cyfrowych, nowych rozwiązań w transporcie, lepsze dane pogodowe i szersze wykorzystanie technologii satelitarnych w codziennym życiu.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

Rząd podkreśla, że Polska pozostaje najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie i chce utrzymać to tempo dzięki inwestycjom w nowe branże. Sektor kosmiczny został wskazany jako jeden z motorów wzrostu. Z tego powodu wzmacniane są zarówno relacje z ESA, jak i krajowe instrumenty finansowe. Celem jest zbudowanie zaplecza, które pozwoli polskim firmom brać udział w większej liczbie projektów technologicznych w kraju i za granicą.

Polski statek kosmiczny, fundusz PFR i finansowanie dla samorządów

Jednym z celów współpracy z ESA ma być budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on dawać większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, a także umożliwiać serwisowanie satelitów i ich tankowanie. To kierunek rozwoju, który wykracza poza samo wysyłanie sprzętu na orbitę. Chodzi o pełniejsze uczestnictwo w gospodarce kosmicznej, w tym w obsłudze urządzeń już działających w przestrzeni kosmicznej. Taki projekt może z czasem otworzyć polskim firmom drogę do nowych kontraktów i specjalistycznych usług.

Andrzej Domański zapowiedział też utworzenie przez Grupę PFR funduszu o wartości 500 mln zł, który ma wspierać inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. Dodatkowo Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów. Ma ona służyć rozwojowi infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. Oznacza to możliwość powstawania zaplecza technicznego, laboratoriów, hubów technologicznych i projektów współpracy z firmami oraz uczelniami.

• 2023–2025: Polska dziesięciokrotnie zwiększyła składkę do ESA
• 2026–2028: wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro
• 500 mln zł: wartość funduszu PFR dla przedsiębiorstw sektora kosmicznego
• 2 mld zł: ponad tyle wynosi równowartość wkładu 550 mln euro
• Warszawa: lokalizacja nowego centrum technologicznego ESA

Zapowiedzi dotyczące finansowania mają znaczenie także dla samorządów i lokalnych rynków pracy. Nowa infrastruktura może przyciągać specjalistów, firmy usługowe i podwykonawców. Dla mieszkańców oznacza to szansę na nowe miejsca pracy, lepiej płatne stanowiska i rozwój kompetencji technicznych. W szerszym ujęciu Warszawa ma stać się jednym z ważniejszych punktów europejskiej mapy technologii kosmicznych, a Polska ma wzmocnić pozycję państwa, które nie tylko korzysta z rozwiązań satelitarnych, ale także je współtworzy.